Ułatwienia dostępu
Przemoc domowa jest bardzo trudnym doświadczaniem dla każdego członka rodziny, dziecko jest jednak szczególnie narażone na jej negatywne konsekwencje. Skutki stosowania przemocy mogą przybierać różnorodną formę i przejawiać się pod postacią zmian w funkcjonowaniu społecznym, psychicznym, fizycznym.
Doświadczanie przemocy przez dziecko ma jednoznacznie negatywne konsekwencje dla jego rozwoju, powoduje cierpienie, obrażenia fizyczne, a w skrajnych przypadkach prowadzi do trwałego uszczerbku zdrowia czy śmierci dziecka. W przypadku małych dzieci te konsekwencje są szczególnie dramatyczne, bo zaniedbania i okrutne traktowanie powodują nieodwracalne uszkodzenia mózgu upośledzające rozwój emocjonalny i intelektualny.
Krzywdzenie dzieci to wszystkie formy złego ich traktowania — przemocy fizycznej, psychicznej, wykorzystywania seksualnego, zaniedbywania i komercyjnej eksploatacji, prowadzące lub stwarzające ryzyko uszkodzenia ciała, śmierci, krzywdy psychicznej, nieprawidłowego rozwoju lub naruszenia godności. Krzywda ta następuje w relacji dziecka z osobą odpowiedzialną za nie, której dziecko ufa i która ma władzę nad nim.
Przemoc fizyczna wobec dziecka to taka przemoc, w wyniku której dziecko doznaje faktycznej fizycznej krzywdy lub jest nią potencjalnie zagrożone. Krzywda ta następuje w wyniku interakcji, nad którą kontrolę sprawuje rodzic lub inna osoba odpowiedzialna za dziecko, której dziecko ufa lub która ma nad nim władzę. Przemoc fizyczna wobec dziecka może być czynnością powtarzalną lub jednorazową. Do przemocy fizycznej zaliczamy także kary cielesne (w tym klapsy), które definiowane są jako każda kara, do której wymierzenia używana jest siła fizyczna i która w zamierzeniu ma sprawić ból lub dyskomfort.
Zaniedbywanie to niezapewnianie odpowiednich warunków do rozwoju dziecka w sferze zdrowotnej, edukacyjnej i emocjonalnej: odpowiedniego odżywiania, schronienia i bezpieczeństwa, w ramach środków dostępnych rodzicom lub opiekunom, gdy zaniechanie takie powoduje lub może powodować uszczerbek na zdrowiu dziecka lub zaburzenie rozwoju psychicznego, moralnego lub społecznego. Wyróżnia się zaniedbanie fizyczne (ekonomiczne, zdrowotne), emocjonalne, edukacyjne (intelektualne).
Krzywdzenie emocjonalne dziecka to brak środowiska wspierającego dziecko, w tym dostępności osoby znaczącej, która uniemożliwia dziecku rozwój kompetencji emocjonalnych i społecznych adekwatnych do jego osobistych możliwości i kontekstu społecznego, w którym żyje. Niekorzystne działania wobec dziecka powodują (lub z dużym prawdopodobieństwem mogą spowodować) negatywne konsekwencje zdrowotne, psychiczne, moralne lub społeczne dla rozwoju dziecka. Do krzywdzenia emocjonalnego dochodzi w relacji dziecka z rodzicem lub inną osobą, z którą dziecko pozostaje w relacji opartej na zaufaniu, władzy lub odpowiedzialności. Działania uznawane za krzywdzenie emocjonalne obejmują: ograniczanie swobodnego poruszania się, upokarzanie, oczernianie, straszenie, dyskryminowanie, wyśmiewanie oraz wszelkie inne niefizyczne formy wrogiego lub odrzucającego traktowania. Do kategorii krzywdzenia emocjonalnego zalicza się także sytuację, w której dziecko jest świadkiem przemocy pomiędzy rodzicami lub innymi członkami rodziny.
Kiedy zjawisko przemocy w rodzinie stwarza bezpośrednie zagrożenia dla życia lub zdrowia dziecka, umieszcza się je u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej, w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej, w myśl art. 12 a ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie
Bibliografia:
Stępień Kamila, Diagnoza występowania przemocy w rodzinie wobec dzieci, „Teczka procedur przeciwdziałania przemocy w rodzinie”, Forum Media Polska, Poznań 2015
Lewandowska K., Rożen M. (2011), Przemoc wobec dzieci, w: M. Sajkowska (red.), Dzieci się liczą. Informacje o stanie zagrożenia bezpieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce, „Dziecko Krzywdzone”, nr 3(36).